چگونگی نظم‌آموزی به کودکان یک تا سه ساله

بعضی از والدین گمان می‌‌کنند باید با کودکان یک تا سه ساله‌ی خود ‌به‌شدت سخت‌گیری کنند تا نظم و تربیت را به آن‌ها بیاموزند. به اعتقاد این دسته از والدین، اگر سخت‌گیری جدی در کار نباشد کودکان لوس می‌‌شوند؛ در حالی‌که عکس این باور درست است و باید از خشونت و نظم‌آموزی خشک و بی‌روح به‌طور جدی پرهیز کرد.
رفتار ما با کودکان، باید کودکانه و متناسب با سن آنان باشد؛ یعنی باید نظم‌آموزی را در قالبی کودکانه به آن‌ها آموخت. رسول خدا‌صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌ ‌در این‌باره می‌فرمایند: �هرکس کودکی دارد باید با او کودکانه رفتار کند�. البته این بدان معنا نیست که به کودکان اجازه ‌دهیم تا هر کاری که خواستند انجام دهند، بلکه باید رفتارمان در عین آمیختگی به محبت، با قاطعیت همراه باشد. کودکان یک تا سه ساله خوشحال از آزادی تازه به‌ دست آمده، می‌‌خواهند هر کاری را خود‌شان انجام دهند، و جان کلام آن‌ها این است که �خودم انجام می‌‌دهم�. بنابراین باید به آن‌ها اجازه دهیم تا کاری را که می‌‌توانند، انجام دهند. درباره‌ی این کودکان به جای گفتن‌�نه�، �نمی‌‌توانی�، �دست نزن� و... می‌‌توان از روش‌های پیشگیرانه‌ی زیر بهره گرفت:
1. پرت‌کردن حواس
گفتن عبارتی مانند �ببین من چی دارم�، حواس بسیاری از بچه‌ها را پرت می‌‌کند تا به چیزی که نباید، دست نزنند. والدین برای پرت‌کردن حواس کودک‌شان می‌توانند از روش‌های گوناگونی استفاده کنند که نوع آن به هنر آن‌ها در این زمینه بستگی دارد.

2. جایگزینی
روش مؤثر دیگری برای تغییر رفتارهای غیر قابل قبول نوزادان و نوپایان، جایگزینی است. جایگزینی یعنی معامله‌کردن با آن‌ها و جانشین کردن رفتارهای مورد پسند به‌جای رفتارهای ناپسند؛ مثلاً اگر طفل شما با یک شیء خطرناک، بازی می‌‌کند شما می‌‌توانید با دادن یک اسباب‌بازی یا چیزی که او دوست دارد با او معامله کنید، بدون آن‌که از زور استفاده کرده باشید.

3. امکان انتخاب‌دادن
وقتی به کودک‌مان امکان انتخاب می‌‌دهیم در واقع به‌صورت غیر مستقیم این پیام را به او منتقل کرده‌ایم که برایش ارزش قائل بوده و به او در اعتماد داریم. درضمن این رفتار، ما زمینه استقلال و خود باوری را در او به‌وجود می‌‌آورد؛ برای همین بهتر است به‌جای آن‌که بگویید: �زود باش جورابت را بپوش�، از این جمله استفاده کنید: �دوست داری جوراب قرمزت را بپوشی یا جوراب آبی را؟�.

4. ذخیره‌کردن واژه‌ی �نه� برای موارد مهم
با ایجاد محیط امن و سالم به کمک روش‌های بالا می‌توان به کودکان نظم و ترتیب را آموخت. با این حال گاهی باید به آن‌ها �نه� گفت. در مواقعی آن‌ها باید بدانند که کار‌شان نادرست و اشتباه است.
نظم‌آموزی مناسب و صحیح بدین معناست که به فرزندان‌ خود آزادی عمل بدهیم تا دنیای‌شان را وارسی کنند و بتوانند کنجکاوی متعادلی داشته باشند. همچنین باید توجه داشته باشیم که کودکان در این مرحله‌ی سنی می‌خواهند استقلال خود را به نمایش بگذارند. ازاین‌رو، بسیاری از لجبازی‌های آنان در این سن، مقتضای موقعیت سنی آن‌هاست، که والدین باید با تدبیر و سعه‌ی صدر از روش‌های یاد شده استفاده کنند.

5. حفظ خونسردی
بسیاری از کودکان وقتی خسته می‌‌شوند بدخلقی می‌کنند، و گاه با این کار، انرژی اضافی خود را مصرف می‌کنند. در این مواقع خونسردی خود را حفظ کنید و بی‌جهت تابع بدخلقی آن‌ها نشوید. سعی کنید علت بدخلقی آن‌ها را فهمیده و در‌صدد رفع آن بر‌آیید. اما در صورت عصبانی‌شدن شما ممکن است کودک‌‌تان به این نتیجه برسد، که می‌تواند از این سلاح، برای به کرسی‌نشاندن خواسته‌هایش استفاده کند.